Energielabelplicht voor monumenten – Wat houdt dat in?
Vanaf 29 mei 2026 zijn eigenaren van beschermde monumenten verplicht om bij verkoop of verhuur een geldig energielabel te tonen, omdat de eerdere uitzondering voor monumenten door nieuwe Europese regelgeving is komen te vervallen.
f.a.q.
Energielabelplicht voor monumenten – belangrijkste informatie
Vanaf 29 mei 2026 zijn ook beschermde monumenten verplicht om over een energielabel te beschikken – dus een nieuwe regelgeving. Dit betekent dat eigenaren van monumenten bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst vanaf dat moment verplicht zijn een geldig energielabel te vertonen. Deze verplichting vloeit voort uit de Europese richtlijn EPBD IV, waarin de eerdere uitzondering voor monumenten is vervallen. Heeft u een monument? Aarzel dan niet te lang om energielabel aan te vragen om boetes te voorkomen.
Een energielabel laat zien hoe energiezuinig een gebouw is en is 10 jaar geldig. Monumenten krijgen geen speciaal label, maar worden beoordeeld volgens de bestaande methode (NTA 8800), die geschikt is bevonden voor monumenten.
De energielabelplicht geldt voor alle beschermde monumenten, waaronder rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten.
Net als bij niet-monumentale gebouwen gelden er wel algemene uitzonderingen. De plicht geldt niet voor:
Gebouwen zonder energiegebruik voor het binnenklimaat
Gebouwen die uitsluitend worden gebruikt voor erediensten of religieuze activiteiten
Industriële gebouwen
Gebouwen die slechts tijdelijk worden gebruikt
Kleine gebouwen kleiner dan 50 m²
Gebouwen die worden gesloopt in verband met een verworven werk
Verkoop van een monument
Nieuwe verhuur
Verlenging van een bestaande huurovereenkomst
Bij lopende huurcontracten zonder wijziging is geen energielabel nodig.
- Huurders hoeven zelf geen actie te ondernemen.
- Bij een nieuw of verlengd huurcontract heeft de huurder wel recht op een afschrift van het energielabel.
Voor monumenten gelden speciale regels binnen het woningwaarderingsstelsel:
- Een laag energielabel leidt niet tot aftrek van punten
- ls er geen geldig energielabel is, wordt het bouwjaar gebruikt voor de puntentelling.
Bij beschermde monumenten leidt een laag energielabel niet tot een lagere maximale huurprijs binnen het woningwaarderingsstelsel
- Je kunt eerst controleren of je monument al een geldig energielabel heeft via EP-Online.
- Heeft het gebouw nog geen label, dan kun je dit aanvragen bij een gecertificeerde energieprestatieadviseur (EP-adviseur). Neem hier contact op met ons. Groene Vrijdag is uw betrouwbare partner voor Leiden en omgeving.
- Het is toegestaan om nu al een energielabel aan te vragen.
- Vanaf 29 mei 2026 is het verplicht.
Nee. Beschermde monumenten zijn uitgezonderd van minimale energie-eisen, zoals de verplichting voor kantoren om minimaal energielabel C te hebben.
- Gebouwen die uitsluitend worden gebruikt voor erediensten blijven uitgezonderd.
- Wordt (een deel van) het gebouw echter verhuurd of verkocht voor niet-religieus gebruik, dan is voor dat deel vanaf 29 mei 2026 wél een energielabel verplicht.
- Rijksmonumenten kunt u vinden in het Rijksmonumentenregister
- Voor gemeentelijke en provinciale monumenten kunt u contact opnemen met uw gemeente of provincie
Wanneer een energielabel verplicht is en ontbreekt bij verkoop, verhuur of contractverlenging, kan dit leiden tot een boete of een last onder dwangsom.
Een rijksmonument is een gebouw of in sommige gevallen ook een object met nationaal cultuurhistorisch belang en is aangewezen door de rijksoverheid. Rijksmonumenten zijn opgenomen in het Rijksmonumentenregister, wat in te zien is en gekenmerkt is en vallen onder landelijke wetgeving. Voor aanpassingen en verbouwingen gelden vaak strenge regels en in veel gevallen is een omgevingsvergunning vereist.
Een ‘gewoon’ monument is meestal een gemeentelijk of provinciaal monument. Deze monumenten hebben een lokale of regionale beschermde status en worden aangewezen door de gemeente of provincie. Deze regels voor aanpassingen worden normaal gesproken vastgelegd in lokale of ook provinciale regelgeving en zijn vaak minder streng dan bij rijksmonumenten, maar ook hier geldt vaak een vergunningplicht.
In alle gevallen gaat het om beschermde monumenten, maar het verschil zit vooral in wie het monument aanwijst en hoe streng de regels zijn voor wijzigingen.
Ja, Voor zowel rijksmonumenten als andere beschermde monumenten (gemeentelijke en provinciale monumenten) is een energielabel verplicht bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst (vanaf 29 mei 2026).
- Voor vragen over monumenten en erfgoed: Infodesk Cultureel Erfgoed
- Voor algemene vragen over energielabels: Helpdesk Energielabel van RVO
- Neem contact op met ons! Wij helpen je ook graag verder.